Trấn Quốc cổ tự: thâm trầm chùa cổ linh thiêng


Trấn Quốc cổ tự với tuổi đời gần 1.500 năm giữa lòng Hà Nội cổ kính là một điểm du lịch thu hút đông đảo khách tham quan trong và ngoài nước…

>> Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội: thăng trầm nghìn năm lịch sử
>> Thung lũng Sủng Là: đóa hồng của cao nguyên đá Đồng Văn

Trấn Quốc cổ tự (hay chùa Trấn Quốc) toạ lạc trên hòn đảo duy nhất của hồ Tây – hồ nước ngọt lớn nhất thủ đô, nép mình yên tĩnh bên đường Thanh Niên, thuộc quận Ba Đình, Hà Nội. Chùa Trấn Quốc theo hệ phái Phật giáo Bắc tông, là trung tâm Phật giáo của kinh thành Thăng Long vào thời nhà Lý và nhà Trần.

Theo Từ điển Di tích Văn hóa Việt Nam (Hà Nội, 1993) thì chùa Trấn Quốc nguyên là chùa Khai Quốc, được dựng từ thời Tiền Lý (Lý Nam Đế, 541-547), tại thôn Y Hoa, gần bờ sông Hồng. Đến đời Lê Trung Hưng (1615), chùa được dời vào trong đê Yên Phụ, dựng trên nền cũ cung Thúy Hoa (thời nhà Lý) và điện Hàn Nguyên (thời nhà Trần). Trong các năm 1624, 1628 và 1639, chùa tiếp tục được trùng tu, mở rộng. Trạng nguyên Nguyễn Xuân Chính đã soạn bài văn bia dựng ở chùa vào năm 1639 về công việc tôn tạo này.

Đầu đời nhà Nguyễn, chùa lại được trùng tu, đúc chuông, đắp tượng. Năm 1821, vua Minh Mạng đến thăm chùa, ban 20 lạng bạc để tu sửa. Năm 1842, vua Thiệu Trị đến thăm chùa, ban 1 đồng tiền vàng lớn và 200 quan tiền, cho đổi tên chùa là Trấn Bắc. Nhưng tên chùa Trấn Quốc có từ đời vua Lê Hy Tông đã được nhân dân quen gọi cho đến ngày nay.

Trải qua thời gian hàng nghìn năm tồn tại của ngôi chùa, cảnh quan xung quanh hiện tại đã đổi khác hoàn toàn. Bờ hồ có đường lớn bao quanh, những ngôi nhà, biệt thự và công trình hiện đại hình thành đã vô tình phá vỡ cảnh quan lịch sử và tâm linh trong quan niệm sống của dân cư bản địa.

Tổng thể Trấn Quốc cổ tự là một quần thể gồm nhiều lớp nhà với ba ngôi chính là tiền đường, nhà thiêu công và thượng điện, nối thành chữ “công” (工). Giống hầu hết những ngôi chùa khác ở Việt Nam, kết cấu và nội thất chùa Trấn Quốc có sự sắp xếp trình tự và theo nguyên tắc khắt khe của Phật giáo. Trên cửa chùa vẫn còn hiện lên bút tích ba chữ Phương Tiện Môn và cả hai câu đối được viết bằng chữ Nôm đẹp mắt: “Vang tai xe ngựa qua đường tục/ Mở mặt non sông đứng cửa thiền”.

Tiền đường hướng về phía Tây. Hai bên nhà thiêu hương và thượng điện là hai dãy hành lang. Sau thượng điện là gác chuông. Gác chuông chùa là một ngôi ba gian, mái chồng diêm, nằm trên trục sảnh đường chính. Bên phải là nhà tổ và bên trái là nhà bia. Phía sau chùa có một số mộ tháp cổ từ đời Vĩnh Hựu và Cảnh Hưng (thế kỉ XVIII).

Trong chùa hiện nay đang lưu giữ 14 tấm bia. Trên bia khắc năm 1815 có bài văn của tiến sĩ Phạm Quý Thích ghi lại việc tu sửa lại chùa sau một thời gian dài đổ nát. Công việc này bắt đầu vào năm 1813 và kết thúc vào năm 1815.

Khuôn viên chùa có bảo tháp lục độ đài sen mới được xây dựng thêm vào năm 2003. Bảo tháp lớn gồm 11 tầng, cao 15 m, mỗi tầng tháp có 6 ô cửa hình vòm, trong mỗi ô đặt một pho tượng Phật A Di Đà bằng đá quý. Đỉnh tháp có đài sen chín tầng (được gọi là Cửu phẩm liên hoa) cũng bằng đá quý. Bảo tháp này được dựng đối xứng với cây bồ đề lớn do tổng thống Ấn Độ tặng khi ông đến thăm Hà Nội năm 1959. Thượng toạ Thích Thanh Nhã, Uỷ viên Hội đồng trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, trụ trì chùa Trấn Quốc, đã giải thích sự đối xứng đó là: “Hoa sen tượng trưng cho Phật tính chân, như tính sinh ở dưới bùn mà không bị ô uế. Bồ đề là trí giác, trí tuệ vô thượng. Tất cả đều hàm ý nghĩa bản thể và hiện tượng của các pháp”.

Do nhiều lần trùng tu, sửa chữa nên kiến trúc chùa Trấn Quốc đã không khỏi bị pha tạp phong cách kiến trúc của các thời kỳ: trong các năm 1624, 1628 và 1639 (thời Chúa Trịnh), chùa được trùng tu, mở rộng; trải qua thời Tây Sơn, trong bối cảnh tranh chấp quyền lực cuối thời Hậu Lê trong lịch sử Việt Nam ngôi chùa bị rơi vào cảnh hoang phế, khi đó cư dân địa phương đã xin được tu sửa lại chùa; lần trùng tu lớn nhất là vào năm Ất Hợi, niên hiệu Gia Long 14 (trên văn bia Tái tạo Trấn Quốc tự bi do Tiến sĩ khoa 1779 Phạm Lập Trai soạn văn); năm 2010, chùa được tu bổ để chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội và Hội nghị Thượng đỉnh Phật giáo Thế giới lần thứ 6 tổ chức tại Việt Nam vào tháng 11/2010.

Trấn Quốc cổ tự từng được báo Daily Mail ở Anh xếp vào trong số 16 ngôi chùa đẹp nhất thế giới (năm 2016). Trang web về du lịch của Anh www.wanderlust.co.uk đã xếp chùa Trấn Quốc vào vị trí thứ 3 trong 10 ngôi chùa “đẹp nhất trên toàn thế giới” vì hài hòa với môi trường xung quanh (năm 2017).

Chùa Trấn Quốc nhìn từ xa

Hành lang dẫn vào bên trong chùa

Tiền đường chùa Trấn Quốc

Cây bồ đề do tổng thống Ấn Độ tặng khi ông đến thăm Hà Nội năm 1959

Bảo tháp lục độ đài sen cao 15 m, có 11 tầng, mỗi tầng có 6 bức tượng đức Phật A Di Đà trắng bằng đá quý

Một góc hồ Tây

Khung cảnh tuyệt sắc lúc hoàng hôn ở Trấn Quốc cổ tự

Hồ Tây hoàng hôn

*** Bài viết có sử dụng tài liệu được tổng hợp và biên tập lại từ nhiều nguồn trên Internet.

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s