Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội: thăng trầm nghìn năm lịch sử


Hoàng Thành Thăng Long là khu di tích lịch sử đồ sộ của kinh thành Thăng Long xưa, được các triều đại xây dựng trong nhiều giai đoạn lịch sử, bắt đầu từ thời kì tiền Thăng Long (thế kỷ VII) qua thời Đinh – Tiền Lê, được phát triển mạnh dưới thời Lý, Trần, Lê, và thành Hà Nội dưới triều Nguyễn. Hoàng Thành Thăng Long đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa của thế giới, là di tích quan trọng bậc nhất trong hệ thống các di tích của Việt Nam.

>> Hà Nội ba sáu phố phường
>> Hà Nội – Mai Châu: độc hành có thích không?

Di sản Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội có diện tích 20 ha, bao gồm: khu khảo cổ học 18 Hoàng Diệu, cột cờ Hà Nội, Đoan Môn, Điện Kính Thiên, Hậu Lâu (lầu phía sau, lầu Công Chúa, lầu Tĩnh Bắc, Tĩnh Bắc lâu), Cửa Bắc, nhà D67. Cụm di tích này được bao bọc bởi 4 con đường: phía Bắc là đường Phan Đình Phùng, phía Nam là đường Điện Biên Phủ, phía Đông là đường Nguyễn Tri Phương, và phía Tây là đường Hoàng Diệu. Du khách sẽ vào cổng tham quan ở số 18 đường Hoàng Diệu.

Những giá trị nổi bật toàn cầu của khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội được ghi nhận bởi 3 đặc điểm quan trọng: chiều dài lịch sử văn hóa suốt 13 thế kỷ; tính liên tục của di sản với tư cách là một trung tâm quyền lực, và các tầng di tích di vật đa dạng, phong phú, sinh động.

Những di tích trên mặt và khai quật được trong lòng đất tại khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội là minh chứng đặc sắc về quá trình giao lưu văn hóa lâu dài, là nơi tiếp nhận nhiều ảnh hưởng văn hóa từ bên ngoài, nhiều học thuyết, tư tưởng có giá trị toàn cầu của văn minh nhân loại, đặc biệt là Phật giáo và Nho giáo, thuyết phong thủy, mô hình vương thành phương Đông, mô hình kiến trúc quân sự phương Tây (thành Vauban), để tạo dựng nên những nét độc đáo, sáng tạo của một Trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của một quốc gia vùng châu thổ sông Hồng. Kết quả giao thoa, tiếp biến văn hóa đó được biểu đạt trong tạo dựng cảnh quan, quy hoạch các khu cung điện, trong nghệ thuật kiến trúc và nghệ thuật trang trí cung đình với diễn biến văn hóa đa dạng qua các thời kỳ lịch sử.

Khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội là minh chứng duy nhất về truyền thống văn hóa lâu đời của người Việt ở châu thổ sông Hồng trong suốt lịch sử liên tục 13 thế kỷ (trải từ thời tiền Thăng Long, qua thời Đinh-Tiền Lê, đến thời kỳ Thăng Long-Đông Kinh-Hà Nội với các vương triều Lý-Trần-Lê-Nguyễn) và vẫn được tiếp nối cho đến ngày nay. Những tầng văn hóa khảo cổ, di tích kiến trúc và nghệ thuật của di sản phản ánh một chuỗi lịch sử nối tiếp nhau liên tục của các vương triều cai trị đất nước Việt Nam trên các mặt tư tưởng, chính trị, hành chính, luật pháp, kinh tế và văn hoá trong gần một ngàn năm. Trên thế giới rất hiếm tìm thấy một di sản thể hiện được tính liên tục dài lâu như vậy của sự phát triển chính trị, văn hoá như tại khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội.

Khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội minh chứng rõ nét về một di sản có liên hệ trực tiếp với nhiều sự kiện trọng đại của lịch sử của một quốc gia dân tộc vùng Đông Nam Á trong mối quan hệ khu vực và thế giới. Di sản đề cử là bằng chứng thuyết phục về sức sống và khả năng phục hưng của một quốc gia sau hơn mười thế kỷ bị nước ngoài đô hộ. Di sản đề cử còn ghi đậm dấu ấn thắng lợi của một nước thuộc địa trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân, giành độc lập dân tộc, có ảnh hưởng rộng lớn trong phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới bao gồm hai cuộc chiến tranh giành độc lập và thống nhất của Việt Nam.

Năm 1009, Lý Công Uẩn lên ngôi vua, sáng lập vương triều Lý. Mùa thu năm 1010, nhà vua công bố thiên đô chiếu (chiếu dời đô) để dời đô từ Hoa Lư (Ninh Bình) về thành Đại La (nằm ở vị trí giữa thành Hà Nội và sông Tô Lịch, thuộc quận Ba Đình của thủ đô Hà Nội ngày nay). Ngay sau khi dời đô, Lý Công Uẩn đã cho gấp rút xây dựng Kinh thành Thăng Long, đến đầu năm 1011 thì hoàn thành.

Khi mới xây dựng, Kinh thành Thăng Long được xây dựng theo mô hình tam trùng thành quách gồm: vòng ngoài cùng gọi là Kinh thành (hay La thành), bao quanh toàn bộ kinh đô và men theo nước của 3 con sông: sông Hồng, sông Tô Lịch và sông Kim Ngưu. Kinh thành là nơi ở và sinh sống của dân cư. Vòng thành thứ hai (ở giữa) là Hoàng thành, là khu triều chính, nơi ở và làm việc của các quan lại trong triều. Thành nhỏ nhất ở trong cùng là Tử Cấm thành, nơi chỉ dành cho vua, hoàng hậu và số ít cung tần mỹ nữ.

Nhà Trần sau khi lên ngôi đã tiếp quản Kinh thành Thăng Long rồi tiếp tục tu bổ, xây dựng các công trình mới. Sang đến đời nhà Lê sơ, Hoàng thành cũng như Kinh thành được xây đắp, mở rộng thêm ra. Trong thời gian từ năm 1516 đến năm 1788 vào thời nhà Mạc và Lê trung hưng, Kinh thành Thăng Long bị tàn phá nhiều lần.

Đầu năm 1789, vua Quang Trung dời đô về Phú Xuân, Thăng Long chỉ còn là Bắc thành. Thời Nguyễn, những gì còn sót lại của Hoàng thành Thăng Long lần lượt bị các đời vua chuyển vào Phú Xuân phục vụ cho việc xây dựng kinh thành mới. Chỉ duy có điện Kính Thiên và Hậu Lâu được giữ lại làm hành cung cho các vua Nguyễn mỗi khi ngự giá Bắc thành.

Vào năm 1805, vua Gia Long cho phá bỏ tường của Hoàng thành cũ và cho xây dựng thành Hà Nội theo kiểu kiến trúc Vauban của Pháp với quy mô nhỏ hơn nhiều.

Vauban thực chất là tên của nhà kiến trúc sư người pháp dưới thời Louis XIV với tên đầy đủ là Sébastien Le Prestre de Vauban (1633 – 1707). Sinh ra trong thời loạn của cuộc nội chiến nước pháp, ông sớm thể hiện tài năng của mình trong lĩnh vực khoa học quân sự. Trong cuộc đời ông đã xây dựng hơn 30 tòa thành và không dưới 300 đồn lũy. Những công trình đó được tập hợp trở thành một phong cách kiến trúc riêng biệt và chúng được gọi với cái tên của chính người tạo ra: Vauban.

Phong cách kiến trúc Vauban được xây dựng theo phong cách thành lũy để phòng thủ do kiến trúc sư Vauban tạo nên thể hiện rõ ở những công trình kiến trúc pháp cổ. Thành Vauban, thực tế là cả một hệ thống phức hợp các công trình kiến trúc liên quan mật thiết với nhau và mang tính phòng thủ toàn diện từ tường thành, pháo đài, đài giác bảo, pháo môn, tường bắn… cho đến hào thành và đường bao ngoài hào. Khi được tính toán kỹ về mặt sắp đặt và kích thước, khối công trình đồ sộ đó hoàn toàn có thể tạo ra những “đô thị bất khả xâm phạm”.

Những công trình mang dấu ấn của kiến trúc Vauban tại Việt Nam như: Kinh thành Huế, thành Quảng Trị, thành Hà Nội,…

Năm 1831, trong cuộc cải cách hành chính lớn, vua Minh Mạng đã cho đổi tên Thăng Long thành tỉnh Hà Nội. Khi chiếm xong toàn Đông Dương, người Pháp chọn Hà Nội là thủ đô của liên bang Đông Dương thuộc Pháp và thành Hà Nội bị phá đi để lấy đất làm công sở, trại lính cho người Pháp. Từ năm 1954, khi bộ đội ta tiếp quản giải phóng thủ đô thì khu vực thành Hà Nội trở thành trụ sở của Bộ quốc phòng.

  • Website của Hoàng Thành Thăng Long: www.hoangthanhthanglong.vn
  • Giờ mở cửa: sáng từ 8-11g30, chiều từ 14-17g các ngày trong tuần (trừ thứ hai)
  • Giá vé tham quan: 30.000 đ/ người lớn; 15.000 đ/ người cho học sinh, sinh viên từ 15 tuổi trở lên (phải có thẻ) và người cao tuổi 60 tuổi trở lên; miễn phí cho trẻ em dưới 15 tuổi và người có công với cách mạng.

Phòng vé di sản văn hóa thế giới khu Trung tâm Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội

Vé tham quan

Cột cờ Hà Nội

Một phần di tích Đoan Môn (cửa vòm cuốn dẫn vào điện Kính Thiên)

Đoan Môn gồm năm cổng xây bằng đá, phía ngoài là cửa Tam Môn

Rất nhiều du khách chọn trang phục áo dài khi đến tham quan nơi này, hoặc chọn Hoàng Thành Thăng Long làm nơi để chụp ảnh cùng trang phục truyền thống Việt Nam.

Nhiều căn phòng được làm thành nơi trưng bày, triển lãm…

Một số công trình, hiện vật đang được sửa chữa, trùng tu

Bên trong một phòng triển lãm tranh dân gian Việt Nam

Bên trong hầm chỉ huy tác chiến Bộ tổng tham mưu

Khu hội trường và văn phòng dự án UNESCO

Điện Kính Thiên được phục dựng. Đây từng là công trình trung tâm của hoàng cung thời nhà Hậu Lê ở đô thành Đông Kinh. Vào năm 1841 thì được đổi tên thành điện Long Thiên.

Di tích Hậu Lâu (lầu phía sau, lầu Công Chúa, lầu Tĩnh Bắc, Tĩnh Bắc lâu).Thuở xưa, toà lầu này là một trong những lầu gác thuộc khu vực hậu cung – nơi ở và sinh hoạt của hoàng hậu và các cung tần mỹ nữ. Đến thời Nguyễn, Hậu Lâu vẫn được giữ làm nơi ở của các cung tần, mỹ nữ đi theo nhà vua trong những chuyến công du Bắc Hà.

Một cửa thành cổ kính, rêu phong

Di tích Cửa Bắc (Bắc Môn) với dấu vết lỗ súng thần công bắn trên bức tường thành còn sót lại đã minh chứng cho cuộc chiến đấu anh dũng của quân dân Hà Nội trong những ngày đầu chống lại sự xâm lăng của thực dân Pháp chiếm thành Hà Nội. Cửa Bắc nằm trên đường Phan Đình Phùng, được nhà Nguyễn xây dựng năm 1805 trên nền cửa Bắc thời Lê theo lối vọng lâu – phần lầu ở trên, phần thành ở dưới.

Một góc sân vườn với cây ăn trái trong khu di tích

Trò xích đu bằng tre trong dân gian

Du khách nước ngoài tham quan khu di tích Hoàng Thành Thăng Long – Hà Nội

*** Bài viết có sử dụng tài liệu được tổng hợp và biên tập từ nhiều nguồn trên Internet.

 

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s