Một mình “lượn” Mã Pì Lèng – một trong tứ đại đỉnh đèo của Việt Nam


Tháng 9 vừa qua, mình có dịp đến thăm Hà Giang – cao nguyên đá Đồng Văn, và cũng có cơ hội “lượn lờ” một mình lên đèo Mã Pì Lèng bằng xe máy thuê. Mình khởi hành từ thị trấn Đồng Văn, qua Mã Pì Lèng, đến thị trấn Mèo Vạc, lại vòng về Đồng Văn bằng một phần đường Yên Minh.

Cùng với đèo Ô Quy Hồ (tỉnh Lào Cai), Pha Đin (tỉnh Điện Biên), Khau Phạ (tỉnh Yên Bái), đèo Mã Pì Lèng thuộc tỉnh Hà Giang được mệnh danh là tứ đại đỉnh đèo của Việt Nam. Mã Pì Lèng (hay Mã Pí Lèng, Mã Pỉ Lèng) dài khoảng 20 km, nằm trên quốc lộ 4C, thuộc xã Pải Lủng và Pả Vi, huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang, là một con đèo hiểm trở vượt đỉnh Mã Pì Lèng – đỉnh núi có độ cao khoảng 1.200m của cao nguyên đá Đồng Văn. Đèo cũng nằm trên con đường mang tên Hạnh Phúc nối liền thành phố Hà Giang, thị trấn Đồng Văn và thị trấn Mèo Vạc.

Cảnh quan trên Mã Pì Lèng vô cùng khoáng đạt và hùng vĩ, thu hút nhiều người yêu thích du lịch bụi đến đây chiêm ngoạn. Từ trên đèo nhìn xuống vực sâu, thấy dòng sông Nho Quế xanh xanh chỉ nhỏ như một sợi chỉ vắt giữa khe núi, mà muốn xuống đến mặt sông phải đi mất hơn một ngày đường.

Dòng sông Nho Quế

Mã Pí Lèng là tên gọi theo tiếng Quan Hỏa (tiếng H’Mông) chỉ “sống mũi con ngựa” – đỉnh núi dựng đứng như sống mũi con ngựa. Nhưng theo nghĩa bóng, tên gọi này chỉ sự hiểm trở bậc nhất của đỉnh núi, nơi dốc cao đến mức con ngựa đi qua phải tắt thở. Tuy nhiên, theo một số người Hmong bản địa thì tên đúng của đèo là Máo Pì Lèng, nghĩa là “sống mũi con mèo”.

Về lịch sử con đường Hạnh Phúc – quốc lộ 4C, “trước năm 1960, hơn 8 vạn người Mèo thuộc 4 huyện ở phía sau các dãy núi hùng vĩ của cao nguyên Đồng Văn không có khái niệm đường xá. Trước đó, họ chỉ biết vượt đỉnh Mã Pí Lèng bằng cách đóng cọc treo dây trên vách đá để bò qua 9 khoanh đèo hun hút, lởm chởm đá tai mèo dựng đứng. Dốc Chín Khoanh leo tới đỉnh Mã Pí Lèng còn gọi là con dốc của Giàng (Trời). Chính nơi đây từng là giang sơn nơi vua Mèo Vương Chính Đức treo những người không phục mình lên cột cho đến chết, và sau vua Mèo là nạn thổ phỉ hoành hành, lấy cán bộ mở đường làm bia tập bắn.

Nhằm mục đích giúp vùng núi tiến kịp vùng xuôi, vào năm 1959, sau 5 năm kể từ năm hòa bình lập lại ở miền Bắc Trung ương Đảng Lao động Việt Nam, Khu ủy Việt Bắc quyết định mở đường Hà Giang – Đồng Văn – Mèo Vạc. Con đường này, về sau mang tên đường Hạnh Phúc, được khởi công vào ngày 10 tháng 9 năm 1959 với sự tham gia của hàng vạn thanh niên xung phong và bà con thuộc 16 dân tộc Mèo, Tày, Dao, Pu Péo, Lô Lô… của 8 tỉnh Cao Bắc Lạng (Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn), Hà Tuyên Thái (Hà Giang, Tuyên Quang, Thái Nguyên), Hải Hưng, Nam Định. Sau 6 năm xây dựng, hầu hết là lao động thủ công không có sự hỗ trợ của máy móc, con đường đã được hoàn thành hoàn thành vào 15 tháng 6 năm 1965.

Nhà người dân trên đèo Mã Pì Lèng

Qua hơn 1.000 ngày đầu tiên con đường được thi công, cả vạn thanh niên xung phong và người dân các dân tộc vấp phải một bức tường thành đá khổng lồ dựng đứng là đỉnh Mã Pí Lèng. Để vượt bức tường đá này cần xây dựng một đường đèo men theo vách núi ở độ cao khoảng 1.600m. Tuy nhiên, khó khăn đến mức trong giai đoạn đầu nhằm mở một vỉa đường nhỏ mang tên “đường công vụ” rộng khoảng 40 cm trên vách đá (để công nhân về sau có chỗ đặt chân trên đó thi công phá đường rộng ra), 17 thanh niên trong đội cảm tử (giai đoạn này gọi là “Đội Cơ Dũng”) phải treo mình bằng dây trên các vách đá ròng rã trong 11 tháng đục đẽo hoàn toàn bằng bàn tay trần và những phương tiện thủ công. Nhằm thể hiện lòng quyết tâm và tinh thần đối diện với hiểm nguy, các công nhân đã đặt tại lán của mình 10 chiếc quan tài và truy điệu sống trong từng ngày làm việc.

Sau khi hoàn thành, Đèo Mã Pí Lèng tuy không dài nhưng là con đèo hiểm trở bậc nhất ở vùng núi biên viễn phía Bắc, được ví như “vua” của các con đèo Việt Nam. Cung đường đèo ban đầu được mở chỉ đủ rộng chỗ cho người đi bộ và xe ngựa thồ, về sau được mở rộng hơn cho ô tô nhưng vẫn rất nguy hiểm vì những đoạn cua tay áo và mặt đường lổn nhổn đá hộc, hai ô tô rất khó tránh nhau.

Cung đường Mã Pí Lèng nối liền Đồng Văn và Mèo Vạc trong đó có đoạn đèo 9 khoanh dài 20 km về sau trở thành một kỳ tích mà nhiều người ví như một Vạn Lý Trường Thành của Việt Nam hay Kim Tự Tháp của người Mèo. Trên đỉnh đèo Mã Pí Lèng, cũng là nơi cao nhất của đường Hạnh Phúc, hiện có một trạm dừng chân cho du khách ngoạn cảnh và tại đây đặt một tấm bia đá ghi lại những dấu ấn trong quá trình xây dựng đường đèo“.

Một đoạn cua gắt

Bảo tàng Con Đường Hạnh Phúc trên đèo Mã Pì Lèng

Nhà dân trên những vách núi men theo đường đèo

Người dân tộc thiểu số gặp trên đường

Một nữ “phượt thủ” Tây khám phá đèo Mã Pì Lèng bằng xe máy

Lại có người chọn thử sức bằng xe đạp…

Khách sạn – nhà hàng Panorama Mã Pì Lèng, nghe nói giờ đã đổi sang sơn màu xanh lá cây, có thể là một cách “ngụy trang” sau khi bị nhiều người lên án do làm ảnh hưởng tới cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái của danh thắng Mã Pì Lèng,

Ý kiến cá nhân của riêng mình là công trình này có hai cái sai:

1. Xây dựng trái phép (hoặc bị quy chụp là trái phép)
2. Thiết kế hổng hòa hợp với môi trường xung quanh

Chứ cá nhân mình thấy, việc có chỗ để dừng chân nghỉ ngơi, uống nước, ngắm cảnh, giữa nơi hoang vắng đìu hiu như thế này, nhất là với dân du lịch bụi (mà lại một mình) như mình, thì nó quý hóa lắm. Lỡ đâu sơ sảy, xui xẻo hư xe hết xăng chi chi đó, thì còn có chỗ mà nhờ giúp đỡ.

Trong khi đó, bản thân con đèo Mã Pì Lèng đã là một công trình nhân tạo vì người ta làm đường thì đã mổ – xẻ – cho nổ bom nát tan các ngọn núi rồi.

Mình vẫn thấy trên thế giới, những nơi thiên nhiên hùng vĩ như thế này vẫn có các công trình nhân tạo đó thôi, như vẫn có các lán trại, nhà nghỉ khách sạn quán ăn dọc các con đường dành cho người ưa đi bộ đường dài ở Nepal, đường leo núi Everest ở Tây Tạng, rồi thang máy bằng kính ngoài trời cao nhất thế giới ở công viên rừng quốc gia Trương Gia Giới…

Những đường cong tiếp nối đường cong

Sông Nho Quế

Những cụm hoa xuyến chi trắng lúp xúp nở…

Những đường cong “gây nghiện” cho người lữ khách

Các bạn biết không, mình từng qua nhiều đèo ở Tây Nguyên và miền Trung, nhưng lại có cảm giác khác lạ khi đứng trên đèo Mã Pì Lèng. Cảm giác như quê hương Tổ quốc thân thương dội về từ trong tim, rần rật chảy trong từng huyết mạch. Vì nơi mình đang đứng là địa đầu Tổ quốc, cách Trung Quốc không xa chăng?

Có những đoạn đường đang được trùng tu, xấu xí và khó đi như thế này. Bạn nhớ vững tay lái nghen!

Thị trấn Mèo Vạc

Một buổi chiều nắng vàng rực rỡ, đoạn từ Mèo Vạc về lại Đồng Văn bằng đường Yên Minh

Chiều biên giới ươm nắng

Kinh nghiệm chạy xe đường đèo một mình

1. Nếu là đi bằng xe máy thuê, thì khi thuê xe, hãy báo với người cho thuê xe là bạn sẽ đi đèo một mình, để người ta tìm cho bạn một chiếc xe tốt. Nhớ kiểm tra lại xe, nhất là thắng xe khi nhận xe. Theo kinh nghiệm của riêng mình thì mình thường chọn xe số cho những chặng đường có nhiều đèo dốc. Nếu bạn chạy xe cứng và quen tay, thì đi xe ga cũng không sao.
2. Hành lý đi kèm phải nhẹ, được sắp xếp gọn gàng, thuận tiện nhằm đảm bảo yếu tố an toàn.
3. Nếu có điều kiện thì nên trang bị đồ bảo hộ cùi chỏ, đầu gối. Còn như mình chú trọng tính giản đơn, thì chỉ cần che nguyên người tránh nắng tránh gió, tránh ánh mắt dòm ngó tò mò nơi heo hút là đủ.
4. Đổ đầy xăng trước khi vượt đèo.
5. Xem trước bản đồ cung đường chuẩn bị đi để có cái nhìn tổng quan, và có sự chuẩn bị tâm thế
6. Đi chậm, cẩn thận quan sát đường xá. Đường đèo thường có phong cảnh rất đẹp, nhưng đừng vì thế mà sa đà vào việc ngắm cảnh đến quên hết mọi thứ xung quanh.
7. Nếu muốn dừng lại (để nghỉ chân, ngắm cảnh, chụp ảnh) thì đi chậm, sử dụng đèn xi nhan.
8. Đối với xe số, tùy vào độ cao của con dốc mà trả số về 3, 2 cho phù hợp. Lúc xuống dốc cũng nên để ở số 3, 2 tương ứng vì xe sẽ có độ ì, giúp tăng tính an toàn khi xuống dốc.

Bài viết có sử dụng tài liệu từ nhiều nguồn trên Internet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s