Hà Nội: lãng mạn hồ Hoàn Kiếm và tháp Rùa


Hồ Hoàn Kiếm (hay còn gọi là hồ Gươm) từ lâu đã được xem là biểu tượng của thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến. Hồ Hoàn Kiếm nằm ở ngay trung tâm thủ đô, trong quận cùng tên, nối với khu phố cổ, nơi tập trung nhiều du khách cùng dịch vụ du lịch – khách sạn dành cho du khách khắp nơi trên thế giới tụ về.

>> Nên thơ sông Hương và cảnh chùa Thiên Mụ, Huế
>> Động Thiên Đường: “hoàng cung trong lòng đất”

Hồ Gươm thắng cảnh nên thơ
Xanh xanh một lớp rêu mờ thời gian

Hồ Hoàn Kiếm là một hồ nước ngọt tự nhiên có diện tích khoảng 12 ha. Trước kia, hồ còn có các tên gọi là hồ Lục Thủy (vì nước có màu xanh quanh năm), hồ Thủy Quân (dùng để duyệt thủy binh), hồ Tả Vọng và Hữu Vọng (trong thời Lê mạt). Hồ Hoàn Kiếm hấp dẫn du khách và những người yêu cảnh đẹp bởi màu nước xanh, bởi khung cảnh lãng mạn những hàng cây soi mình qua năm tháng. Chẳng những thế, hồ Gươm còn nổi tiếng bởi câu chuyện lịch sử gắn liền với vua Lê Lợi.

Hồ Hoàn Kiếm và tháp Rùa

Vào thế kỷ XV, giặc Minh đặt ách đô hộ ở nước Nam. Chúng coi dân ta như cỏ rác, thi hành nhiều điều bạo ngược làm cho thiên hạ căm giận đến tận xương tủy. Bấy giờ, ở vùng Lam Sơn (Thanh Hóa), nghĩa quân đã nổi dậy chống lại chúng, nhưng buổi đầu thế lực còn non yếu nên nhiều lần bị giặc đánh cho tan tác, Thấy vậy, đức Long quân quyết định cho họ mượn thanh gươm thần để họ giết giặc.

Hồi ấy có một người làm nghề đánh cá tên là Lê Thận. Một đêm nọ, Thận thả lưới ở một bến vắng như thường. Trong một lần kéo lưới, chàng thấy nằng nặng, trong bụng mừng thầm chắc là có cá to. Nhưng khi thò tay bắt cá, Thận mới biết đó là một thanh sắt. Chàng vứt luôn xuống nước rồi lại thả câu ở một chỗ khác.

Lần thứ hai cất lưới lên cũng thấy nặng tay. Thận không ngờ thanh sắt vừa rồi lại chui vào lưới mình. Chàng lại nhặt lên và ném xuống sông. Lần thứ ba vẫn là thanh sắt ấy mắc vào lưới. Lấy làm lạ, Thận ghé mồi lửa lại nhìn xem, và reo lên một mình: “Ha ha! Một lưỡi gươm!”, rồi đem về nhà.

Về sau, Thận gia nhập quân đoàn khởi nghĩa Lam Sơn. Chàng đã mấy lần vào sinh ra tử ở nơi trận mạc để diệt lũ cướp nước. Một hôm, chủ tướng Lê Lợi cùng mấy người tùy tòng đến nhà Thận. Trong gian nhà tối om, thanh sắt hôm đó chợt sáng quắc lên ở một xó nhà. Lấy làm lạ, Lê Lợi đến gần cầm lấy xem và nhận ra chữ “Thuận Thiên” khắc sâu vào lưỡi. Nhưng tất cả mọi người đều không biết đó là báu vật.

Sau này, trong một lần bị giặc đuổi giết, Lê Lợi và các tướng chạy tháo thân mỗi người một ngả. Lúc đi qua một khu rừng, Lê Lợi bỗng thấy ánh sáng trên ngọn cây đa. Ông trèo lên xem thử, mới biết đó là một cái chuôi gươm nạm ngọc. Nhớ tới lưỡi gươm ở nhà Lê Thận, Lê Lơi rút lấy chuôi gươm giắt vào lưng.

Mấy ngày sau, Lê Lợi gặp lại tất cả các bạn, trong đó có Lê Thận. Khi lắp lưỡi vào với chuôi, thì kỳ lạ thay, vừa vặn khớp nhau. Lê Lợi bèn kể lại câu chuyện. Mọi người nghe xong đều hồ hởi vui mừng. Lê Thận nâng gươm lên ngang đầu nói với chủ tướng:

– Đây là thần có ý phó thác cho “minh công” làm việc lớn. Chúng tôi nguyện đem xương da của mình theo “minh công” và thanh gươm thần này để báo đền xã tắc!

Từ đó khí thế của nghĩa quân ngày một tăng. Trong tay Lê Lợi, thanh gươm thần tung hoàng trên mọi trận địa và làm cho quân Minh bạt vía. Chẳng mấy chốc tiếng tăm của quân Lam Sơn lan khắp nơi. Họ không phải trốn tránh trong rừng nữa mà xông xáo đi tìm giặc. Họ không phải ăn uống khổ cực như trước nữa, đã có những kho lương thực của giặc mới cướp được tiếp tế cho họ. Gươm thần đã mở đường cho họ đánh tràn ra mãi cho đến lúc không còn bóng một tên giặc nào trên đất nước.

Sau khi đuổi giặc Minh về được một năm, hôm ấy ,Lê Lợi – bấy giờ đã là một vị thiên tử – cưỡi thuyền rồng dạo quanh hồ Tả Vọng trước kinh thành. Nhân dịp đó, Long quân sai rùa vàng lên lấy lại thanh gươm thần.

Khi chiếc thuyền chèo ra giữa hồ thì tự nhiên có một con rùa lớn nhô đầu và mai lên khỏi làn nước xanh. Theo lệnh vua, thuyền bèn đi chậm lại. Vua đứng trên và nhận thấy lưỡi gươm đeo bên mình cũng đang cử động. Con rùa vàng không sợ người, nhô cao thêm nữa, tiến sát về phía thuyền vua. Nó đứng nổi lên trên mặt nước và nói:

– Xin bệ hạ hoàn gươm cho Long quân!

Nghe nói thế nhà vua bỗng hiểu ra, bèn thò tay rút gươm ra khỏi bao. Liền thì thanh gươm thần rời khỏi tay vua và bay đến phía rùa vàng. Nhanh như cắt, rùa há miệng đớp lấy. Cho đến khi gươm và rùa lặn xuống, người ta vẫn thấy có vệt sáng le lói dười mặt nước hồ xanh.

Khi những chiếc thuyền của bá quan tiến lên kịp thuyền rồng thì vua liền báo ngay cho họ biết: “Đức Long quân cho chúng ta mượn thanh gươm thần để trừ giặc Minh. Nay đất nước đã thanh bình, Người sai rùa lấy lại”.

Cũng từ đó, hồ Tả Vọng được gọi là hồ Gươm, hay hồ Hoàn Kiếm cho đến ngày nay“.

Nằm ở giữa hồ Hoàn Kiếm là tháp Rùa uy nghiêm. Ngọn tháp kết hợp phong cách kiến trúc châu Âu với hàng cửa cuốn Gothic hai tầng dưới nhưng phần mái cong vẫn giữ theo quy thức kiến trúc Việt Nam.

Tháp xây trên gò Rùa – vốn là nơi xưa kia từ thời vua Lê Thánh Tông đã dựng Điếu Đài ở đó để nhà vua ra câu cá. Sang thời Lê Trung Hưng (khoảng thế kỷ XVII – thế kỷ XVIII) thì chúa Trịnh cho xây đình Tả Vọng trên gò, nhưng sang thời nhà Nguyễn thì không còn dấu tích gì nữa.

Sau khi Pháp hạ thành Hà Nội năm 1883 thì dân vùng ven hồ xiêu tán cả. Các quan Việt cũng bỏ sở nhiệm. Riêng có Nguyễn Ngọc Kim, chức dịch làng Tự Tháp được cử làm trung gian giữa quân Pháp và người Việt, lại được chính quyền mới tín nhiệm nên ít lâu trở thành bá hộ, tục gọi là Bá hộ Kim. Năm 1886, nhận thấy huyệt đất trên gò Rùa hợp phong thủy, ông xuất tiền xây tháp trên gò với ý định chôn hài cốt của cha vào đó. Việc không thành nhưng ngọn tháp ba tầng vẫn được hoàn tất. Vì vậy nên ban đầu tháp này có tên là Tháp Bá hộ Kim. Vì vị trí đẹp giữa hồ, tháp nghiễm nhiên biến thành thắng tích Hà Nội.

Thời Pháp thuộc, trên đỉnh Tháp Rùa có dựng một phiên bản của tượng Nữ Thần Tự Do (1890-1896) mà người dân quen gọi là tượng Đầm Xòe. Sang thập niên 1950 tượng này đã bị phá bỏ khi chính phủ Việt Nam của thủ tướng Trần Trọng Kim nắm chính quyền thay cho quân Pháp.

Ngoài ra, trên hồ còn có đền Ngọc Sơn nằm trên đảo Ngọc Sơn, nối với bờ là cầu Thê Húc cong cong như con tôm màu đỏ thắm. Đảo Ngọc Sơn nằm ở phía Bắc hồ, xưa có tên là Tượng Nhĩ (tai voi). Vua Lý Thái Tổ từng đặt tên là Ngọc Tượng khi dời đô ra Thăng Long, và đến đời Trần thì đảo được đổi tên thành Ngọc Sơn. Một nhà từ thiện tên là Tín Trai đã lập ra đền Ngọc Sơn trên nền cung Thuỵ Khánh cũ.

Ngày nay, hồ Hoàn Kiếm và tháp Rùa, đền Ngọc Sơn trở thành một điểm tham quan kết hợp thú vị dành cho du khách mỗi khi đến với thủ đô Hà Nội. Còn đối với người dân Hà Nội, hồ Hoàn Kiếm là một nơi quen thuộc và thân thiết, nơi mà sớm tối đi qua, tập thể dục, dạo chơi, ngắm cảnh,…

*** Chú thích: bài viết có sử dụng tư liệu tổng hợp và biên soạn từ nhiều nguồn trên Internet.

2 thoughts on “Hà Nội: lãng mạn hồ Hoàn Kiếm và tháp Rùa

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s